Phương Pháp Montessori Là Gì?

Phương pháp giáo dục sớm Montessori, được sáng lập bởi nhà giáo, bác sĩ người Ý Maria Montessori (1870-1952), là một phương pháp giáo dục sớm trẻ em duy nhất trên thế giới học tập thông qua các giáo cụ trực quan, sinh động lấy trẻ là trung tâm và giáo viên đóng vai trò là người quan sát, hướng dẫn.

Montessori là một phương pháp giáo dục hiện đại, khuyến khích giáo viên quan  sát, hỗ trợ và giúp đỡ mỗi khi trẻ gặp khó khan. Giáo dục trong lớp học Montessori khác với mối quan hệ giáo viên - học sinh như trong các trường thông thường. Thay vì tập trung vào giáo dục học thuật, phương pháp Montessori tập trung vào việc tôn trọng và khuyến khích sự khác biệt cá nhân của mỗi đứa trẻ, cung cấp một môi trường nuôi dưỡng để dạy các kỹ năng tương tác xã hội và cảm xúc. Phương pháp Montessori thường được áp dụng ở bậc mầm non do tập trung vào việc giáo dục sớm cho trẻ.

Maria Montessori

Hình 1 - Nhà giáo dục Maria Montessori

Phương pháp Montessori được tạo ra vào đầu thế kỷ 20 bởi Tiến sỹ Maria Montessori, một nhà giáo dục và bác sĩ người Ý. Phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và cho phép trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của mình. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, quan sát lớp học để loại bỏ những trở ngại trong học tập nhưng không tham gia với tư cách là người dạy trực tiếp. Bài học do giáo viên đưa ra thường liên quan đến cách sử dụng hoặc chơi với các giáo cụ có tính chất định hướng giáo dục khác nhau trong lớp học.

Trường mầm non gò vấp

Hình 2 - Giáo viên và trẻ tại Trường mầm non Quốc tế Kindy Garden Montessori

Theo Tiến sĩ Montessori, mỗi đứa trẻ phát triển qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn duy nhất và đòi hỏi một chiến lược giảng dạy hơi khác nhau. Giai đoạn đầu tiên xảy ra từ khi trẻ sinh ra đến sáu tuổi. Giai đoạn này đại diện cho thời gian khi trẻ sơ sinh, trẻ mới biết đi và trẻ em tiếp thu ngôn ngữ và bắt đầu trải nghiệm thế giới lần đầu tiên. Nó bao gồm sự phát triển của bản ngã, khi đứa trẻ bắt đầu có ý thức phân biệt giữa bản thân và người khác. Giai đoạn thứ hai xảy ra trong độ tuổi từ sáu đến mười hai tuổi, trong đó trẻ bắt đầu phát triển năng lực tư duy độc lập và lý luận trừu tượng. Giai đoạn này được đánh dấu bởi mong muốn tương tác xã hội và cảm xúc với người khác. Giai đoạn cuối cùng trong sự phát triển là tuổi thiếu niên.

Truong mam non go vâp

Hình 3 - Trẻ đang chơi với giáo cụ Montessori tại góc Địa lý ở Trường Mầm non Quốc tế Kindy Garden Montessori


Thay vì hướng dẫn bằng các bài giảng mẫu, một giáo viên Montessori sẽ đưa ra những hướng dẫn, nhưng trẻ sẽ chịu trách nhiệm cho việc học cá nhân của mình. Lớp học thường được chia thành các góc (khu vực), mỗi góc chứa giáo cụ, đồ chơi cho phép trẻ khám phá và học hỏi. Ví dụ, một góc chung trong lớp học Montessori sẽ có các khối Lego và một số hình ảnh của các vật thể đơn giản như một quả táo hoặc một ngôi nhà, mà trẻ em có thể xây dựng nếu chúng muốn. Các góc khác có thể có sách, bút màu hoặc các hoạt động hấp dẫn khác. Toàn bộ ý tưởng đằng sau lớp học Montessori là cho phép trẻ em học thông qua chơi.

Một sự độc đáo thú vị khác đối với các lớp học Montessori là trộn độ tuổi. Thông thường, ở các trường truyền thống, trẻ em bị tách biệt bởi các lứa tuổi và cấp lớp, tương tác chủ yếu với trẻ em bằng tuổi của chúng. Một lớp học Montessori thường sẽ là một lớp học trộn độ tuổi, ví dụ, nhóm trẻ em trong độ tuổi từ ba đến sáu. Điều này rất quan trọng vì trẻ em luôn ở các giai đoạn phát triển khác nhau và trẻ nhỏ hơn có thể học bằng cách xem trẻ lớn hơn chơi. Đây cũng là nguyên tắc quan trọng  được nhà tâm lý học người Nga - Lev Vygotsky xây dựng như một phương pháp học tập xã hội được gọi là Vùng phát triển gần (Zone of Proximal Development – ZPD)

truong mam non montessori

Hình 4 - Một giờ học ngoài sân tại Trường Mầm non Quốc tế Kindy Garden Montessori

Một lớp học Montessori khác với một lớp học thông thường ở một số đặc trưng thay đổi quan trọng. Những thay đổi này khuyến khích trẻ em phát triển độc lập thành các cá nhân tròn trịa. Bằng cách cho phép trẻ em chơi, thay vì ngồi và nghe giảng, lớp học cho phép trẻ phát triển động lực học tập và khám phá. Mặc dù đó không phải là cách truyền thống để dạy một lớp học, phương pháp Montessori mang lại những lợi ích hỗ trợ theo kinh nghiệm cho trẻ em trên và ngoài sự phát triển và học tập bình thường.

Các lĩnh vực trong phương pháp Montessori

Thực hành cuộc sống – Practical Life
Giác quan – Sensorial
Ngôn ngữ – Language
Toán học – Mathematics
Văn hóa  – Culture
Khoa học – Science
Lịch sử – History
Địa lý – Geography
Nghệ thuật – Arts
Âm nhạc – Music

truong mam non montessori

Hình 5 - Giáo cụ góc Địa Lý trong phương pháp Montessori tại Trường Mầm non Quốc tế Kindy Garden Montessori

Những lợi ích chính của phương pháp Montessori

  1. Trẻ có khả năng phán đoán, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, khả năng tư duy độc lập cao.
  2. Trẻ có khả năng tổng hợp các kiến thức chung, thực hiện tốt vai trò người chủ trì, lãnh đạo.
  3. Trẻ thực hiện thói quen, nề nếp sinh hoạt đúng giờ giấc, trật tự, kỷ luật.
  4. Trẻ có khả năng tập trung cao độ, tư duy nhanh nhậy, đặc biệt có khả năng tư duy toán học tốt.

phuong pháp mentessori
Hình 6 - Trẻ hoạt động với giáo cụ Thực hành cuộc sống tại Trường Mầm non Quốc tế Kindy Garden Montessori